Staat Spanje voor lul in Operación Puerto?

De dopingzaak Operación Puerto sleept al jaren voort zonder dat er iets gebeurt. Het vinden van de waarheid achter het dopingnetwerk van dokter Eufemiano Fuentes lijkt niet het doel van deze zaak, het belangrijkste is het beschermen van de beroemde sporters die zich van doping lieten voorzien door deze dokter. Want als Spanje´s topsporters van hun voetstuk vallen, voelt het alsof het hele land in zijn hemd staat en voor het oog van de internationale media moet dat vermeden worden. In Operación Puerto is voor iedereen te zien hoe in de Spaanse rechtszaal gerechtigheid en andere belangen met elkaar worden vermengd.

In dit artikel gebruik ik geregeld de algemene term “de Spanjaarden”. Wat ik daarmee bedoel is een meerderheid aan Spanjaarden die reageren zoals dat door hun nationale groepscultuur is ingegeven, maar het zijn natuurlijk niet alle Spanjaarden. Er zitten ook goede bij.

Eufemiano_Fuentes_2464484b

Dokter Fuentes en een in beslag genomen bloedzak.

Terwijl internationaal flinke stappen tegen dopinggebruik in het wielrennen worden genomen, rommelt men in Spanje ouderwets verder. Deze week is voor de zoveelste keer de Operación Puerto her-opend, de zaak omtrent het netwerk van dopingdokter Eufemiano Fuentes. In eerdere instanties werd de zaak al om vage redenen gesloten en ook deze keer duidt alles erop dat de bedoeling is dat de boel in de doofpot verdwijnt. Maar hoe doe je dat met 71 internationale nieuwsploegen op de stoep?

Operacion Puerto?

Wat is Operación Puerto precies? Voor wie de zaak niet kent een korte samenvatting, voor wie hem wel kent een aantal concrete details:

In het voorjaar van 2006 stuit de Spaanse politie in Madrid op een dopinglaboratorium waar dopingproducten en 224 zakken bloed van sporters liggen opgeslagen. Vijf personen worden aangehouden waaronder de spil van het dopingnetwerk, dokter Eufemiano Fuentes. De rechtzaak zoals die nu loopt is enkel gericht tegen deze dokter Fuentes en enkele handlangers. Volgens de Spaanse wet was in 2006 het nemen van doping namelijk geen misdrijf, dat betekent dat dokter Fuentes niet strafrechtelijk kan worden vervolgd voor het toedienen van doping en dat renners niet kunnen worden vervolgd voor het gebruik. Het doel van de rechtzaak is daarom om te bewijzen dat dokter Fuentes de gezondheid van de sporters in gevaar heeft gebracht, dat was namelijk wel strafbaar. Om deze reden is de uitkomst van de rechtzaak bij voorbaat een tegenvaller: we willen weten welke renners via het netwerk van Fuentes doping gebruikten en willen hen aan de schandpaal zien. Dat gaat dus niet gebeuren.

Kortom, de rechtbank probeert Fuentes te veroordelen voor een misdrijf maar vergeet voor het gemak dat het gebruik van doping een overtreding is van het reglement van de sportbonden. Op basis van het bestaande dossier kunnen tal van overtreders geschorst worden door hun wielerbond wat een eerlijke (en gezondere) topsport zou opleveren. De UCI en anti-doping agentschappen hebben meerdere malen om gegevens of bloedmonsters gevraagd maar rechter Serrano staat niet toe dat de aangetroffen bloedzakken gebruikt worden om de betrokken, doperende, sporters te identificeren. Volgens hem zou dat namelijk de privacy van de sporters schenden.

Nou heb ik alle waardering voor juridische mierenneukerei, maar het klinkt mij in de oren alsof een rechter de politie niet toestaat inbrekers te identificeren in verband met hun privacy. Of zou de rechter een andere reden hebben om de sporters te beschermen?

De aantekeningen van Fuentes

Wie waren de klanten van Fuentes? Omdat de rechter analyse van het gevonden bloed niet toestaat, proberen de aanklagers (en de sportbonden en de media) de sporters te identificeren op basis van de schuilnamen die gebruikt zijn op de bloedzakken en in het aantekeningenboekje van Fuentes. Vaak is duidelijk wie met een schuilnaam wordt bedoeld, maar hoe toon je dat aan? Voor alle duidelijkheid: In deze zaak wordt aangenomen dat sporters die met Fuentes samenwerkten dat deden om doping te gebruiken. Een andere reden is volstrekt onaannemelijk als je bedenkt dat Fuentes geen sportdokter is maar gynaecoloog…

Fuentes102

Het aantekeningenboekje van Fuentes. Deze documenten zijn geheim, maar een aantal pagina´s is gelekt.

Het afgebeelde velletje is afkomstig uit het dossier van Fuentes. Bovenaan staat het woord Arcon dat duidt op de vrieskist waarin ingevroren bloedzakken werden bewaard. De datum 4 mei 2004 is 4 dagen voor de start van de Ronde van Italië. Daaronder staat een lijst sporters met vermoedelijk het aantal zakken bloed dat ingevroren bewaard werd. Over welke sporters gaat het hier?

ullrich

Jan. Goede schuilnaam wel…

Jan = Jan Ullrich: Uiteindelijk geschorst nadat de Zwitsers justitie een onderzoek naar hem startte naar aanleiding van zijn betrokkenheid bij Operación Puerto.

Birillo = Ivan Basso: Werd voor twee jaar geschorst door het Italiaanse Olympisch Comité (CONI) op basis van een verklaring waarin hij toegaf dat hij de intentie had gehad doping te gaan gebruiken. Birillo is de naam van zijn hond.

Sansone = Santiago Botero: werd vrijgesproken door de Colombiaanse wielerbond, waarna hij voornamelijk nog wedstrijden in Colombia reed.

Nicolas = Niet geïdentificeerd

Sevillano = Oscar Sevilla: Niet geschorst omdat rechter Serrano geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten. Privacy immers.

Santi P = Santi Perez: Werd datzelfde jaar (2004) positief getest op bloeddoping net als zijn ploeggenoot Tyler Hamilton. Op basis daarvan werd hij voor 2 jaar geschorst. Volgens krant El Pais werden beide renners positief bevonden omdat ze per ongeluk elkaars bloed geïnjecteerd hadden gekregen waardoor hun bloedwaarden niet klopten. Santi Perez is niet geschorst naar aanleiding van de Operación Puerto omdat de rechter geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten.

1ai = Unai Osa: Niet geschorst omdat de rechter geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten.

2006081218081976_500

Marta Domínguez

ATR = Aitor Osa: de oudere broer van Unai. Werd om dezelfde reden ook niet geschorst.

Urco = Marta Domínguez: hardloopster. Voormalig wereldkampioene op 3000 meter steeple chase. Behalve dat ze in de documenten van dokter Fuentes voorkomt (zelfs inclusief telefoonnummer) en dat in haar huis dopingproducten werden aangetroffen en een lijst van sporters die er op wijst dat zij in doping handelde, iets dat bevestigd werd door afgeluisterde telefoongesprekken, werd zij niet geschorst en nergens voor veroordeeld.

Rosa = Niet geïdentificeerd

4142 = Tyler Hamilton: Werd in 2004 positief getest net als zijn Phonak-ploeggenoot Santi Pérez. Werd vervolgens voor twee jaar geschorst. Heeft een boekje open gedaan over dopinggebruik en is één van de bronnen van het USADA-rapport dat de val van Lance Armstrong heeft ingeluid. Tyler Hamilton is nooit geschorst naar aanleiding van Operación Puerto.

heras2

Roberto Heras. Daar heb je´n em.

Guti = Jose Enrique Gutierrez: Tweede in de Giro van 2006 in dienst van Phonak. Werd ondanks een grote stapel bewijzen nooit geschorst. Vervolgde zijn carriëre bij kleinere ploegen en reed zelfs op het tweede of derde plan nooit meer een fatsoenlijke uitslag. Misschien omdat Guti vanaf dat moment clean was? Mijn conclusie: Fuentes had goeie spul.

Alcalde = Marcos Serrano: Niet geschorst omdat de rechter geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten.

RH = Roberto Heras: Won de Ronde van Spanje in 2005 maar werd uit de uitslag geschrapt omdat hij positief getest had op EPO. Ook werd hij geschorst voor twee jaar. In 2011 werd vanwege procedurefouten de positieve test ongeldig verklaard waarna Heras alsnog geldt als officiële winnaar van de Vuelta in 2005, ook al was zijn test positief.

Heras reed samen met Lance Armstrong bij US Postal, een ploeg waarvan nu bekend is dat doping er in de koffie gedronken werd, maar Heras is toen nooit betrapt. Zoals zoveel anderen is Heras niet geschorst vanwege de Operación Puerto omdat de rechter geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten. Resultaat: officieel heeft Roberto Heras nooit doping gebruikt.

CESAR = Niet geïdentificeerd. Volgens sommigen oud-tourwinnaar Carlos Sastre.

VCS = Angel Vicioso: Vicioso is niet geschorst vanwege de Operación Puerto. Hij rijdt tegenwoordig voor het Russische Katoesja. Volgens zijn voormalig ploeggenoot Alejandro Valverde waren de bloedzakken die werden toegeschreven aan Valverde in werkelijkheid bestemd voor Angel Vicioso. Wat een naaistreek. Deze beschuldiging werd door het internationaal sporttribunaal (CAS) niet geloofd.

GOKU = Francisco Mancebo: Niet geschorst omdat de rechter geen bloedmonster wilde afstaan aan anti-doping autoriteiten. Hij rijdt tegenwoordig voor de ploeg RealCyclist.com 

Valv (Piti) = Alejandro Valverde: Valverde is een verhaal apart.

Alejandro Valverde

13n_valverde_wideweb__430x274

Valverde won zelfs van Armstrong…

In de dopingzaak van Valverde komen de verschillende belangen naar voren die bestaan wanneer een renner positief wordt bevonden. Internationale sportorganisaties proberen de renner te schorsen terwijl de nationale sportbonden er juist alles aan doen om hem, ondanks aangetoond dopingegebruik, toch niet te schorsen. Dit laatste is een trend die je in meer landen tegenkomt.

De Spaanse wielerbond heeft geen enkele poging ondernomen om renners te schorsen omdat ze doping kochten bij dokter Fuentes. De enige Spaanse renner die toch een schorsing heeft gekregen vanwege de Operación Puerto is Alejandro Valverde. De UCI verbood Valverde deel te nemen aan het WK wielrennen in 2007, maar de Spaanse wielerbond spande een zaak aan bij het internationaal sporttribunaal (CAS) waarna Valverde alsnog mocht starten.

Het Italiaans Olympisch Comité (CONI) wilde een DNA-monster dat ze had verkregen tijdens de Ronde van Italië (Giro) van 2008 graag vergelijken met de bloedzakken uit de Operación Puerto die aan Valverde werden toegeschreven. Het CONI had mazzel: Rechter Serrano, die normaal gesproken alle verzoeken om bloedmonsters afwees, was met vakantie op het moment dat de Italiaanse sportbond om een monster vroeg. De vervangende rechter gaf het CONI wèl toestemming een monster te gebruiken. Door het bloedmonster uit de Operación Puerto te vergelijken met het DNA-monster uit de Giro van 2008 werd het dopinggebruik van Valverde aangetoond. Wat volgde was een schorsing van twee jaar die enkel geldig was in Italië maar waardoor Valverde in 2009 niet aan de Tour de France kon meedoen omdat die enkele kilometers door Italië leidde.

Valverde probeerde de Italiaanse schorsing ongedaan te maken omdat volgens hem de Italiaanse bond niet bevoegd was hem te schorsen, maar zijn protest werd afgewezen. Hij nam niet de moeite te beweren dat het gevonden bloed niet van hem was. Omdat de Spaanse bond Valverde niet wilde schorsen -stel je voor, één van hun beste renners!- dwongen de internationale wielerunie UCI en het WADA (World Anti Doping Agency) in 2010 via het internationaal sporttribunaal CAS alsnog een tweejarige schorsing voor Valverde af. Ondanks zijn dopingverleden geldt Valverde nog steeds als één van de meest populaire wielrenners in Spanje.

Identificatie met sporters

Als je naar de genoemde renners kijkt is het opvallend dat de rechter de internationale dopingautoriteiten geen toestemming wil geven om de bloedmonsters te testen. De strijd tegen doping in Spanje lijkt toch vooral een strijd tegen anti-dopingorganisaties. Gevallen als Marta Domínguez, Roberto Heras en Alejandro Valverde, niet toevallig nationale helden, zijn typisch voor hoe Spaanse sportbonden lijken te denken: alles wordt in het werk gesteld om de sporticonen vrij te spreken. Dat ze overduidelijk doping hebben gebruikt is niet van belang.

limpia

Voorpagina van sportkrant Marca

Links de voorpagina van sportkrant Marca nadat nationaal idool en hardloopster Marta Domínguez is vrijgesproken van haar rol in dopingzaak Operación Galgo (ja, dat is weer een andere). Er is sprake van opluchting, de Spaanse droom blijft intact. De krant identificeert zich zelfs zo erg met de atlete dat de naam van de krant voor één keer is veranderd in Marta.Overigens was de atlete verre van “schoon” (limpia), haar vrijspraak was vooral het geval van juridisch getouwtrek en van vormfoutjes hier en daar. Maar met nuance verkoop je geen krantjes. De voorpagina van Marca laat duidelijk zien dat niet de waarheid, namelijk dat ze ondanks haar vrijspraak een spil was in een dopingnetwerk, maar vooral het in stand houden illusies de manier is om veel sportkranten te verkopen.

Over de reden waarom Spanjaarden zo vervent hun sporters blijven beschermen, zelfs wanneer is aangetoond dat ze de boed bedrogen hebben, kan je speculeren. Ikzelf zoek het in de Spaanse cultuur: Spanjaarden zijn namelijk groepswezens bij uitstek. Alles doen ze in groepen en hun identiteit ontlenen ze in hoge mate aan de groep waarmee ze zich identificeren. De prestaties van sporters uit hun groep (Spanje) worden daarom door veel Spanjaarden intensief gedeeld, bijna alsof ze zelf die sportprestatie hebben geleverd (met hun dikke pens op de bank). Wanneer vervolgens de prestatie in twijfel wordt getrokken voelen ze zich op hun nationale pik getrapt.

Nationale eer en groepsgevoel

Mijn redenering over het Spaanse groepsgevoel komt ook naar voren in de manier waarop in Spanje gereageerd werd toen Alberto Contador voor twee jaar geschorst werd nadat hij was betrapt op het gebruik van doping in de Tour de France van 2010 (dus niet vanwege Operación Puerto). Het werd een zaak van nationaal belang toen toenmalig premier Zapatero een bericht plaatste op zijn officiële Twitter-account.

_tweet_01066ebb

Volgens premier Rodriguez Zapatero is er “geen enkele juridische reden om Contador te schorsen. –   Waar bemoeit die man zich mee?

Vervolgens speelde ook Contador zelf in op de nationale emoties door uitgebreid aan te geven hoe weinig clenbuterol in zijn bloed is gevonden (in het filmpje vanaf 50 seconden): nul komma nul nul nul nul nul nul nul nul nul nul vijf gram, mililiters en picogrammen. Enfin, de eenheden had hij niet helemaal op een rijtje, maar het ging om de nullen, dat klonk lekker.

Ja wat verwachte hij dan, hele kilo´s? Contador is één van de vele renners van wie iedereen eigenlijk wel weet maar niet wil zien dat hij doping heeft gebruikt, hij staat bijvoorbeeld in het boekje van dokter Fuentes, en oh ja, hij heeft ook nog bij Armstrong in de ploeg gereden. Om toch vooral de sympathie van de Spaanse massa niet te verliezen komt hij met schijnargumenten, die maar wat graag als zoete koek geslikt worden.

Na zijn dopingschorsing kwam Contador terug met veel minder overmacht dan voorheen dus je zou kunnen speculeren dat hij het tegenwoordig met minder middelen of zelfs clean presteert. Zijn overwinning in de Vuelta van 2012 zou daarom wel eens veel knapper kunnen zijn dan die op het eerste gezicht lijkt. Dat niemand dat ziet heeft hij aan zichzelf te danken.

Spaanse trots en Operación Puerto

Wat heeft dit met Operación Puerto te maken? De zaak Contador toont aan dat men in Spanje in het geval van dopinggebruik, en zelfs schorsingen toch altijd de onschuld van de sporter blijft benadrukken. Beschuldigde sporters schieten direct in een slachtofferrol waarmee ze zich verzekeren van de steun van de Spanjaarden. Hetzelfde gebeurt met de sporters die allemaal op basis van de Operación Puerto geschorst zouden kunnen worden, maar wie door de rechter de hand boven het hoofd wordt gehouden.

Wie volgt? Voetballers, tennissers?

Dokter Fuentes heeft toegegeven dat behalve wielrenners ook voetballers en tennissers door hem behandeld zijn. Wanneer belangrijke Spaanse voerballers (Internationals? Spelers van Barça of Madrid misschien?) of tennissers (Rafa Nadal) betrapt zouden worden zou dat gevoeld worden als een nationale vernedering, zoals blijkt uit de reacties op humoristische insinuaties op het Franse Canal+.

De commentator vertelt dat vooraanstaande sporters een petitie ondertekenen tegen de schorsing van Alberto Contador. Vervolgens merkt hij nog op dat het enige dat niet gedopeerd is in Spanje de economie is.

In Spanje lijkt de reactie op dit soort insinuaties steevast op nationale eerwraak. In tijd van zware economische crisis vond minister van buitenlandse zaken García-Margallo zelfs de tijd om het “gebrek aan ethiek” bij de Franse zender aan te kaarten en om te benadrukken dat in Spanje de strijd tegen doping de hoogste prioriteit heeft. Oh ja, hoe konden we dat vergeten…

Ondanks de massale aanwezigheid van internationale media, moet niet teveel verwacht worden van het zoveelste schijnproces over Operación Puerto. Voor de ogen van de internationale sportwereld verkiest Spanje een corrupt rechtssysteem boven het veroordelen van doperende nationale sporthelden. Ondertussen worden Spaanse sporters die nooit doping hebben gebruikt, ook niet langer vertrouwd.

En de geloofwaardigheid van Spanje als land ?

Triest.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: